Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014

Γκι: Μυστήριο, Μαγικό και... θεραπευτικό!


Aν κάτι συνδέεται με τα Χριστούγγενα, σχεδόν όσο το έλατο, αυτό είναι το γκι, το μυστηριώδες ετούτο φυτό που θέλουμε τόσο ν' αποκτήσουμε τις ημέρες αυτές, τις γιορτινές, και το λησμονούμε αμέσως μετά «το φιλί της αιώνιας αγάπης» που ανταλλάσσουμε κάτω από τα κλαράκια του.

Λέγεται ότι οι Χριστουγεννιάτικες διακοσμήσεις προέρχονται από ένα έθιμο των Ρωμαίων, οι οποίοι συνήθιζαν να στέλνουν κλαδιά δέντρων μαζί με άλλα δώρα στους φίλους τους, κατά τη διάρκεια του εορτασμού της Saturnalia.

Αυτό το έθιμο το υιοθέτησαν και οι πρώτοι Χριστιανοί.
Η άποψη αυτή επιβεβαιώνεται και από ένα διάταγμα της εκκλησίας της Bracara που εκδόθηκε αργότερα και απαγόρευε στους Χριστιανούς να διακοσμούν τα σπίτια τους με κλαδιά δέντρων την ίδια εποχή με τους ειδωλολάτρες, καθώς η Saturnalia ξεκινούσε περίπου μία εβδομάδα πριν από τα Χριστούγεννα.[1]

Αν και τα έθιμα που συνδέονται με το γκι παραπέμπουν στους Κέλτες Δρυΐδες —και κατ' άλλους, έχουν αγγλοσαξονική προέλευση— εντούτοις το γκι ήταν γνωστό στους γιατρούς της αρχαιότητας και αναφορές σε αυτό γίνονται σε αρχαία κείμενα του Γαληνού, του Διοσκουρίδη, του Θεόφραστου, του Παράκελσου και του Πλίνιου, ως θαυματουργό φάρμακο κατά της επιληψίας, σαν υποτασικό, αγγειοδιασταλτικό, για θεραπεία αποστημάτων, και ένα σωρό άλλες ασθένειες και παθήσεις.

Οι Δρυΐδες θεωρούσαν το γκι ιερό φυτό με θαυματουργές ιδιότητες και είχαν και αυτοί προφανώς διαπιστώσει τις θεραπευτικές του δράσεις, ενώ το χρησιμοποιούσαν και ως αντίδοτο ενάντια σε δηλητήρια. Για τους λάτρεις του Αστερίξ... να πω εδώ πως, ο μάγος Πανοραμίξ, έκοβε με το χρυσό δρεπάνι του... γκι, προκειμένου να φτιάξει το μυστικό, μαγικό του φίλτρο!


Σήμερα, η δράση και χρήση του για την αντιμετώπιση διαφόρων παθήσεων στην ιατρική, είναι αποδεδειγμένη και έχει εγκριθεί τόσο από το FDA-USA, όπως και από αντίστοιχους ευρωπαϊκούς οργανισμούς. Θεωρείται διεγερτικό του ανοσοποιητικού συστήματος ενώ, επηρεάζει τη διαδικασία της διαφοροποίησης των καρκινικών κυττάρων και της κυτταρικής απόπτωσης.[2]
Χρησιμοποιείται δε και στην πρόληψη του καρκίνου σε ασθενείς υψηλού κινδύνου (ασθενείς με εκλώδη κολίτιδα, δυσπλασία του τραχήλου της μήτρας, θηλωμάτωση της ουροδόχου κύστης και πολύποδα παχέος εντέρου).
To  φυτό είναι τοξικό και μεταξύ άλλων περιέχει ουσίες όπως βισκόλες Α και Β, βισκοτοξίνες [3], λεκτίνες, γλυκοσίδια της σαπωνίνης, δεψίνες κ.ά.[4]

Στη χώρα μας, το φυτό έχει διάφορες ονομασίες, εκτός από εκείνη του γκι (από τη γαλλική λέξη: le gui) που είναι γνωστή σε όλους: ιξός, μελιά, βίσκος.
Ο “ιξός”, παραπέμπει σε κολλητική ύλη. Όλοι θα έχετε ακούσει για τα “ξόβεργα” που στήνονταν παλαιότερα για την παγίδευση μικρών πουλιών και, μια από τις “καλύτερες” μεθόδους κατασκευής[5], ήταν η ανάμιξη της κολλώδους ουσίας του ιξού, με μέλι.

Το γεγονός ότι το γκι φέρει μια τόσο μακρόχρονη ιστορία και ξετυλίγει τόσους θρύλους γύρω από την ύπαρξή του, ίσως οφείλεται και στον παράξενο τρόπο που ζει και αναπτύσσεται, καθώς πρόκειται για ένα φυτό ημιπαρασιτικό, με ρίζες... στα κλαδιά του δέντρου όπου φύεται και παρασιτεί (θα το δούμε σε έλατα, πεύκα, βελανιδιές, καστανιές και όχι μόνον!) Από τα κλαδιά του δέντρου − ξενιστή απορροφά τα θρεπτικά συστατικά, αλλά το γκι, φωτοσυνθέτει —και άρα, αναπτύσσεται μόνο του.
Όσο για το πώς φυτρώνει; Μ' έναν, όχι και τόσο “κομψό” τρόπο! Τα πουλιά τσιμπολογούν τους καρπούς του και πετούν από κλαδί σε κλαδί... Σε κάποια από αυτά αναπαύονται και... αφοδεύουν! Από τα περιττώματα των πουλιών λοιπόν, φύεται το γκι! Αντίθετα με τους σπόρους των περισσότερων φυτών που, γενικά χρειάζονται σκοτάδι προκειμένου να βλαστήσουν, οι σπόροι του γκι θέλουν φως!
Και το μυστήριο... συνεχίζεται! Ο πρώτος βλαστός, δεν αναπτύσσεται προς τα πάνω, αλλά προς τα κάτω δημιουργώντας τη “βάση” που θ' αρχίσει να απομυζεί το κλαδί. Στη συνέχεια, αφού πλέον ξεκινά να τρέφεται, αρχίζει να βγάζει φύλλα και επιπλέον βλαστούς, οι οποίοι αναπτύσσονται πια, κανονικά.

Ας επιστρέψουμε στους Δρυΐδες που, πέρα από τις θεραπευτικές του ιδιότητες, θεωρούσαν ότι το γκι εξασφαλίζει τη γονιμότητα αλλά και προστατεύει από τις αρνητικές επιδράσεις της μαγείας!
Επιπλέον, σε περιόδους πολέμων, εάν οι εχθροί συναντιούνταν στο δάσος, κάτω από γκι, θα έπρεπε να καταθέσουν τα όπλα τους και να τηρήσουν εκεχειρία μέχρι την επόμενη ημέρα. Σε αυτή την τόσο παλιά συνήθεια, λέγεται από πολλούς πως οφείλουμε το έθιμο τού, να κρεμούμε στο ταβάνι του σπιτιού ένα κλαρί γκι και, κάτω από αυτό να ανταλλάσσουμε φιλιά -ως ένδειξη φιλίας και καλής θέλησης.

Για τους υποστηρικτές της αγγλοσαξονικής προέλευσης των εθίμων που συνδέονται με το γκι, αυτά σχετίζονται με το μύθο της Freya, που ήταν η θεά της αγάπης, της ομορφιάς και της γονιμότητας.

Σύμφωνα με το μύθο, ένας άντρας έπρεπε να φιλήσει οποιαδήποτε κοπέλα που, χωρίς να το συνειδητοποιήσει, βρισκόταν τυχαία κάτω από ένα κλαράκι γκι που κρεμόταν από το ταβάνι. Ακόμη και αν η ειδωλολατρική σημασία έχει ξεχαστεί, το έθιμο της ανταλλαγής του φιλιού κάτω από το γκι, έχει παραμείνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και στη Β. Αμερική. Πιστεύεται, λοιπόν, ότι εάν ένα ερωτευμένο ζευγάρι ανταλλάξει ένα φιλί κάτω από το γκι, είναι μια υπόσχεση πως θα παντρευτεί, καθώς και μια “πρόβλεψη” για ευτυχία και μακροζωία...

To ου



Το ου (ή... αρκουδοπούρναρο) δεν θα πρέπει να συγχέεται με το γκι. Αποτελεί, πάντως, το... άλλο του μισό, στις χριστουγεννιάτικες διακοσμήσεις! Πριν κλείσω αυτό το κείμενο, θα ήθελα να κάνω μια μικρή αναφορά στο φυτό που, πολλοί, λανθασμένα συγχέουν με το γκι: πρόκειται για το ου (από τη γαλλική λέξη: le houx. Λατινική ονομασία: Ilex aquifolium) που, στα ελληνικά έχει την ονομασία... αρκουδοπούρναρο!

Ένας παλιός μύθος λέει ότι το ου φύτρωσε για πρώτη φορά στις πατημασιές του Χριστού, όταν αυτός βάδιζε στη γη και, πιο συγκεκριμένα, ότι τα αγκαθωτά φύλλα και οι κόκκινοι καρποί του συμβολίζουν τη μαρτυρία του Σωτήρα.

Είναι πιθανόν, η σχέση με τους μύθους, να είναι και  ο λόγος που το ου ονομάστηκε «Άγιο Δένδρο».

__________________________________________

Πηγές − Σημειώσεις


[1] Από το valentine.gr

[2],[3],[4] Από τη διδακτορική διατριβή της κ. Μαρίας Μπαρμπεράκη, Γεωπόνου - Βιοτεχνολόγου: «Εφαρμογή βιοτεχνολογικών μεθόδων στο φυτό Ιξός (Viscum album L.) για την παραγωγή αντικαρκινικών ουσιών»

[3] Βισκοτοξίνες: βασικές πρωτεΐνες που αποτελούνται από μια αλυσίδα 46 αμινοξέων. Είναι κοινές σε φυτά όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι κά., και θεωρείται ότι προστατεύουν από μολύνσεις ιών, βακτηρίων και μυκήτων (Carrasco, 1981).  Οι τρεις κύριες βισκοτοξίνες (Α2, Α3, Β) έχουν δράση παρόμοια με εκείνη των καρδιοτοξινών, των δηλητηρίων της κόμπρας (προκαλούν εκπόλωση των κυτταρικών μεμβρανών, με αποτέλεσμα την αυξημένη διαπερατότητά τους από ιόντα).

[5] « [...] Όταν όλα ήταν έτοιμα, άρχιζε η ιεροτελεστία της κατασκευής, πάντα γύρω στο μεσημέρι. Παιδιά και μεγάλοι κάθονταν στο χώμα, γύρω από μια πήλινη κατά προτίμηση λεκάνη, και έβαζαν έναν-έναν τους καρπούς του οξού* στο στόμα, τον έσκαγαν με τα δόντια και τον έφτυναν στη λεκάνη. Το στόμα τους γέμιζε από την κόλλα που έβγαζε ο καρπός.

Έπειτα ο μάστορας, ο «ξοβεργάρης», άρχιζε να χαϊδεύει τον οξό, να τον ανακατεύει. Κατόπιν, προσθέτοντας μέλι και ζεστό νερό σε αναλογία που εκείνος ήξερε, άρχιζε να χτυπά το μείγμα με μανία. Εκείνο άφριζε και φούσκωνε γεμάτο φυσαλίδες από τον αέρα που είχε αναμειχθεί με το υλικό.

Όταν το μείγμα ήταν έτοιμο, δύο- τρία παιδιά έφερναν τις βέργες, που ήταν από νωρίς τοποθετημένες στην σειρά όρθιες με το χερούλι στο χώμα και την κορφή προς στον τοίχο της παλιάς αγροτικής κατοικίας. Την έπιαναν λοιπόν τα παιδιά και την έδιναν έτσι όρθια στον τεχνίτη. Εκείνος με τη σειρά του την γύριζε πάνω κάτω και στριφογυρίζοντάς τη με το ένα χέρι, άπλωνε με το άλλο τον οξό πάνω στην βέργα με συνεχόμενες κινήσεις.

Την ξαναγύριζε όρθια και την έδινε στο παιδί για να την ακουμπήσει έτσι όρθια από εκεί που την είχε πάρει. Μέχρι να πάει το ένα παιδί ερχόταν το άλλο και έτσι ο μάστορας δεν καθυστερούσε στην κατασκευή τους.

Όταν η αρχική διαδικασία τελείωνε και αφού η πρώτη επίστρωση είχε στεγνώσει πολύ καλά, τότε επαναλαμβανόταν ακριβώς το ίδιο για να μπει το δεύτερο χέρι πάνω τους.

Το βράδυ της ίδιας μέρας, ο τεχνίτης έβαζε ζεστό νερό και μέλι μέσα σε μια πύλινη λεκάνη και χύνοντας λίγο νερό πάνω στο χέρι του χάιδευε την βέργα, πιέζοντας ελαφρά το μείγμα που είχε βάλει νωρίτερα. Με τον τρόπο αυτό έσκαγαν οι φυσαλίδες του αέρα που ήταν μέσα στο υλικό και τα ξόβεργα ήταν έτοιμα να χρησιμοποιηθούν. Τότε τα έκανε μάτσους από είκοσι περίπου βέργες το καθένα και τους έβαζε στην καλαθούνα, ένα στενό και μακρύ καλάθι, χωρισμένο στα τέσσερα και σκεπασμένο με καπάκι.

Όταν έκριναν ότι είναι η κατάλληλη ημέρα για να «στήσουν», ξεκινούσαν πριν ξημερώσει, πήγαιναν σε μέρη που είχαν κατάλληλα προετοιμάσει από πριν φτιάχνοντας ειδικά περάσματα ανάμεσα στα δέντρα ή και πάνω στο έδαφος. Εκεί τοποθετούσαν μικρά δοχεία με νερό και δύο μικρά κλαδιά μπηγμένα στο χώμα μέσα, στα οποία στερέωναν τις ξόβεργες. Τα πτηνά, που άλλοτε δοκίμαζαν να περάσουν ανάμεσα από τα δέντρα και άλλοτε να πιούν λίγο νερό, κολλούσαν και κρέμονταν ανάποδα μέχρι που ο «δήμιος» ερχόταν για να τα πνίξει πιέζοντας το λαιμό τους ή στην καλύτερη περίπτωση να τα βάλει στο κλουβί, αν ήταν κάποιο από αυτά ωδικό πτηνό ( πχ. καρδερίνα). [...] »

Από kanarini.net [Πληροφορίες λαογραφικού ενδιφέροντος ΜΟΝΟΝ. Απογορεύται η σύλληψη και κατοχή άγριων ωδικών πτηνών από την φύση.] [To kanarini.net έχει κλείσει.]

* Οξός: ο καρπός της οξιάς. ΄Οπως με πληροφόρησε φίλος, γνώστης του θέματος, δε διαφέρει από τη διαδικασία που ακολουθούνταν για τη συλλογή του κολλώδους υγρού του ιξού. (Σημ. της Roula)


Το έγραψα και το δημοσίευσα πρώτη φορά, τον Δεκέμβρη του 2011.
ΚΕΙΜΕΝΟ − ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ © Roula the Cat | Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου 2014, 00:42

22 σχόλια:

  1. Μμμμ τι ωραία πραματάκια έμαθα απόψε! Για τη Βιολέτα ξεκίνησα κάτω από ένα γκι κατέληξα. Είναι όμως πανέμορφο φυτό. Για να πάω και στη Βιολέτα...

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ομορφούτσικο, δεν είναι; Πιο “διακριτικό”... και ίσως πιο “ατμοσφαιρικό” από το ου!
      Άντε, πήγαινε και κατά Βιολέτα μεριά... να δούμε και το δικό σου πόρισμα!!! ツ

      Διαγραφή
  2. Πολύ ενδιαφέρον Ρουλάκι.
    Δεν ήξερα τίποτα από όλα αυτά!
    Χάρηκα που μου τα έμαθες.
    Πολλά φιλιά την καλημέρα μου!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έλενά μου, μη νομίζεις! Κι εγώ, μόνο να τα ξεχωρίζω ήξερα κι ίσως ένα−δυο πραγματάκια... Ψάχνοντας τα ανακάλυψα, μου φάνηκαν χρήσιμα κι ενδιαφέροντα... και τα μοιράστηκα!

      Χαίρομαι που σου άρεσε!
      Φιλάκια πολλά και καλή συνέχεια! ♥

      Διαγραφή
  3. Από τις σπάνιες περιπτώσεις που ένα "ημιπαρασιτικό" φυτό, είναι τόσο χρήσιμο! ;) Και πανέμορφο! Καλημερούδια και φιλιά Ρουλάκι μας :))

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Από τις εξαιρέσεις που επιβεβαιώνουν τον κανόνα, το... “ημιπαρασιτικό”! :b

      Καλό βράδυ, Πετραδάκι μου!
      Φιλιά πολλά! ♡

      Διαγραφή
  4. Πάντα τα μπέρδευα αυτά τα δύο!!!! Και τώρα που τα βλέπω και τα δυο μαζί, το γκι μ' αρέσει περισσότερο!
    Ωραίο θέμα, Γατα!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Άσ' τα, Αλεξάνδρα μου! Εγώ να δεις, μπέρδεμα!
      (Τι να σου πω; Ότι υπήρξε φορά που ζήτησα... “γκου”, πάνω στη φούρια μου;;;!!!)

      Καλό βράδυ να έχεις!

      Διαγραφή
  5. Εσύ δεν κάνεις αναρτήσεις! Project καινοτόμα παρουσιάζεις...
    Σ' ευχαριστούμε, cat-woman!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Έλα, βρε Ινώ! Τα παραλές!
      Καλό βράδυ, καλό Σαββατοκύριακο να έχεις! :a

      Διαγραφή
  6. αχαχα Γελάω με το σχόλιο της Ινώς :)))
    Δίκιο έχει ☺
    Εμένα δεν με έχουν φιλήσει ποτέ κάτω από γκι! :((
    Άσε που νομίζω ότι και εγώ το συγχέω με το ου που νομίζω ότι μέχρι αυτή τη στιγμή δεν το ήξερα!
    Φιλάκια πολλά Ρούλα μου! ♥

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αριστέα! Α, κι εσύ!!!

      Δεν πειράζει, πουλάκι μου! “Μύθος” η υπόθεση! -.-
      [Ένα μπέρδεμα... λίγο−πολύ... όλοι μας το 'χουμε, μου φαίνεται!]

      Φιλάκια πολλά, Αριστέα μου!
      Καλό βράδυ να έχεις! ❤

      Διαγραφή
  7. Πόσα πράματα έμαθα εδώ......! πόσα όμορφα πράματα λέει αυτό το θέμα σου Ρούλα για τα φυτά των Χριστουγέννων που δεν τα ήξερα φυσικά.
    Τι να πω.....ευλογημένη Εγκυκλοπαίδεια κορίτσι μου.
    Καλό σου βράδυ.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Γιάννη μου,
      Χαρά μου είναι να μοιράζομαι μαζί σας, πέρα από τις σκέψεις μου, οτιδήποτε μαθαίνω και μου φαίνεται χρήσιμο ή αξιόλογο.

      Σ' ευχαριστώ πολύ για τα καλά σου λόγια!
      Όμορφη, γιορτινή Κυριακή να έχεις!

      Διαγραφή
  8. Καλέ είσαι η προσωπική μου Wikipedia τέλος.
    Γατούλα μου την λάτρεψα την ανάρτηση και τις πληροφορίες σου.
    Εμείς κάθε Χριστούγεννα έχουμε και γκι και ου, τα έχουμε πει Go Big or Go Home.
    Πάντως αυτό με το φιλί κουτί μας κάθεται, ειδικά όταν μας φιλά αυτός που θέλουμε. Σε άλλες περιπτώσεις ντροπή και αίσχος.
    Σε γλυκοφιλώ! :)

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. :d διπλανούλα μου!

      Όμορφα είναι... (μόνο που το ου, το σκασμένο, τσιμπάει!)
      Το γκι... καλύτερα να τοποθετείται σε ασφαλή σημεία, αποτρεπτικά για ασπασμούς, διότι ποτέ δεν ξέρεις τι γίνεται!!!

      Φιλιά πολλά, να περάσεις όμορφα την Κυριακή σου! ♥

      Διαγραφή
  9. Wow! Τι ανάρτηση μας ετοίμασες...(!)
    Πόσα πράγματα έμαθα σήμερα! Ιδιαίτερα για τον τρόπο που φυτρώνει το γκι!!
    ...Και τι ωραία που χιονίζει εδώ...
    Πολλά φιλιά Ρούλα...♥
    **Αννιώ**

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Αννιώ μου,
      Χαίρομαι που σου άρεσε (και η ανάρτηση και το... χιονάκι μου!!!)

      Σε φιλώ,
      Να είσαι και να περνάς καλά! ♥

      Διαγραφή
  10. Αρκουδοπούρναρο ε?...ομολογώ πως το προτιμώ ου!
    Την επόμενη φορά που θα βρω βελανιδιά, καστανιά, έλατο...οτιδήποτε πετύχω πρώτο, θα ψάξω για γκι!
    Όχι πως θα δε θα ψάξω και για ου!!
    Υπέροχη η ανάρτηση και λέει το γκι γκι και το ου ου!
    Έτσι να λέγονται όλα με το όνομά τους...χαχα!
    Φιλιά πολλά και καλό Σαββατοκύριακο!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Ε, ναι, λίγο... άκομψο το “αρκουδοπούναρο”, ομολογουμένως!

      Θα είναι υπέροχο να φωτογραφίσεις γκι, με τον μοναδικό σου τρόπο! Εύχομαι, λοιπόν, να το ανακαλύψεις!

      Φιλιά πολλά, Μαρία μου!
      Όμορφη Κυριακή να περάσεις! ♥

      Διαγραφή
  11. Ρουλα μου και συνονόματη στο υποκοριστικό..να είσαι καλα που μας πληροφόρησες για αυτό το ομορφο σήμα κατατεθεν των Χριστουγέννων .. οσο ειναι το στολισμενο Δεντρο άλλο τοσο είναι και το γκι με το ου.......βρε τι μαθένουμε μεγαλώνοντας..!!! μπραβο Ρουλακι... φιλακιαααααα!!!!!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σμαραγδένια μου συνονόματη (στο... Ρουλίσιο!!!),
      Είναι υπέροχα στολισμένες οι γωνιές σου, όπως είδα στο “σπιτάκι σου” και μπορώ να φανταστώ πως καθετί που σχετίζεται μ' ετούτες τις μέρες, έχει θέση στο γιορτινό σπιτικό σου!

      Σ' ευχαριστώ πολύ!
      Να είσαι και να περνάς καλά!
      Όμορφη Κυριακή να έχεις!
      Φιλιά πολλά! ♥

      Διαγραφή

Ψαξε και θα το βρεις!

Ημερολογιο

Σαν Σημερα

Ποια ειμαι εγω

Η φωτογραφία μου

Kατάγομαι από το πουθενά. Ανήκω σ' εμένα, στα όνειρά μου, στην ομορφιά μου και στην τσαχπινιά μου!

A cat in gloves catches no mice.
— English Proverb

Social Media

Ακολουθουν στο Google+

Συχναζουν εδω

Τα πιο διαβασμενα του 7ημερου

Στο Mailbox σου

Στα νυχια της Roula!

Πινεζες

Γυριζω και μυριζω!

Τσιου!

Πρωτοβουλία από την
Blogger της Διπλανής Πόρτας
κατά της Λογοκλοπής

Ζητα μου −περιπου!− ο,τι θες!

Αν θέλεις να αναδημοσιεύσεις κάποιο από τα κειμενάκια της Roula στείλε μου e-mail —είμαι καταδεχτική γάτα!— Αν βαριέσαι, no bad feelings αλλά οπωσδήποτε να κάνεις αναφορά στην πηγή με link στο blog της Roula.
[Σημ. Τα δικαιώματα των εικόνων και φωτογραφιών που συνοδεύουν τα κείμενα, ανήκουν αποκλειστικά στους δημιουργούς τους. Φωτο της Roula (original − manipulated) είναι όσες φέρουν το σχετικό υδατογράφημα.]
Special Credits
Comments' emoticons (smilies) by :
 
Αυτη τη στιγμη: